Side by Side: AI begrijpen zonder het te oversimplificeren

Op 23 april 2026 brachten we bij Umbau opnieuw mensen samen voor Side by Side. Geen klassieke keynote, geen lineaire presentatie. Wel een open gesprek, op een sofa, met één ambitie: complexiteit vereenvoudigen, zonder ze plat te slaan.

Het thema van deze editie? AI.

Of beter: hoe we er vandaag mee omgaan, waar het schuurt, en wat er écht op ons afkomt.

Met Jean (CEO en Co-founder van Sonaar), Olivier (Woordvoerder en AI-adviseur
van Vlaams Minister Zuhal Demir) en Johan (Director Design & Build bij AE) kregen we drie perspectieven die elkaar perfect aanvulden: van start-up realiteit tot corporate transformatie en overheidsdenken.

Tussen "we moeten iets doen" en "we weten niet goed wat"

Eén gevoel zat overal in de zaal:
iedereen voelt dat AI belangrijk is, maar niemand voelt zich écht comfortabel.

Bedrijven experimenteren. Teams testen tools. Organisaties starten projecten.
Maar tegelijk blijft er een grote vraag hangen:

“Zijn we echt iets aan het bouwen, of gewoon bezig om te tonen dat we bezig zijn?”

De realiteit? Beide.

Zoals Johan het benoemde:

“organisaties zitten vandaag in een spanningsveld.
Aan de ene kant: snelheid, experiment, momentum.
Aan de andere kant: structuur, keuzes, lange termijn.

Te snel gaan voelt chaotisch. Te traag gaan maakt je irrelevant.

De kunst ligt ergens daartussen. En niemand heeft daar vandaag een perfect antwoord op.”

"organisaties zitten vandaag in een spanningsveld. Aan de ene kant: snelheid, experiment, momentum. Aan de andere kant: structuur, keuzes, lange termijn. Te snel gaan voelt chaotisch, maar te traag gaan maakt je irrelevant. De kunst ligt ergens daartussen en niemand heeft daar vandaag een perfect antwoord op."

AI is overal, maar waarde zit nog altijd in context

Jean bracht het perspectief van een AI-native start-up. Bij Sonar is AI geen toevoeging, maar de kern van het product.

En toch was zijn boodschap opvallend nuchter:

“AI op zich is geen differentiator meer.”

De tools zijn toegankelijk. De technologie wordt steeds krachtiger.
Maar wat het verschil maakt, is hoe je die technologie inzet binnen een specifieke context.

Een losse use case bouwen? Dat kan iedereen. Een schaalbare oplossing maken die blijft werken, integreert en waarde creëert? Dat is iets anders.

Of zoals het mooi werd samengevat: “AI is geen doel. Het is een ingrediënt.”

De grootste uitdaging is niet technologie, maar mensen

Misschien wel het meest herkenbare stuk van de avond: adoptie.

Niet iedereen springt spontaan op de AI-trein. Niet iedereen heeft goesting om zijn manier van werken in vraag te stellen. En dat is…normaal.

Bij AE zien ze dat dagelijks. Niet omdat de technologie niet werkt, maar omdat verandering gewoon lastig is - zeker als die raakt aan expertise, routines en zekerheid.

Daarom verschuift de focus:

• minder “tools uitrollen”
• meer mensen meenemen
• minder opleidingen alleen
• meer context, experiment en begeleiding in de praktijk

AI implementeren is geen IT-project. Het is een changetraject.

Twee snelheden, één realiteit

Een van de meest interessante spanningsvelden van de avondspeelde zich af tussen innovatie en verantwoordelijkheid.

Aan de ene kant staan start-ups en bedrijven. Zij kunnen snel bewegen, experimenteren, fouten maken en opnieuw beginnen. Net daar ontstaat vaak innovatie: aan de randen, waar nieuwe ideeën getest worden voordat iemand zeker weet of ze zullen werken.

Aan de andere kant staat de overheid. Daar gelden andere spelregels. Beslissingen hebben impact op miljoenen mensen, publieke middelen en essentiële diensten. Experimenteren kan, maar nooit zonder rekening te houden met veiligheid, betrouwbaarheid en maatschappelijke gevolgen.

Toch bleek tijdens het gesprek dat deze twee werelden elkaar meer nodig hebben dan ooit. Innovatie zonder structuur blijft steken in losse experimenten. Structuur zonder innovatie leidt tot stilstand.

Volgens Olivier ligt daar ook de uitdaging voor Europa:

"Europa moet niet de volgende ChatGPT bouwen, maar moet ervoor zorgen dat AI kan groeien opeen manier die veilig, transparant en in lijn met onze waarden blijft”

Angst vsopportuniteit

Naarmate het gesprek vorderde, kwamen ook de moeilijkere vragen op tafel.

Wat als we steeds afhankelijker worden van een handvol Amerikaanse of Chinese technologiebedrijven? Wat als AI overtuigender wordt dan mensen zelf? Wat als we fake van echt niet langer kunnen onderscheiden? En hoe zorgen we ervoor dat systemen die steeds autonomer worden, toch binnen duidelijke grenzen blijven opereren?

Het zijn geen hypothetische vragen meer. Voice cloning bestaat vandaag al. AI-systemen nemen steeds meer beslissingen autonoom. En de technologische voorsprong van enkele grote spelers wordt alleen maar groter.

Toch verviel het panel niet in doemdenken, integendeel. De consensus was dat de uitdaging niet ligt in het tegenhouden van AI, maar in het ontwikkelen van de juiste spelregels, veiligheidsmechanismen en kritische vaardigheden om ermee om te gaan. Net zoals we ooit leerden omgaan met elektriciteit, internet en sociale media, zullen we ook voor AI nieuwe vormen van vertrouwen, controle en verantwoordelijkheid moeten ontwikkelen.

Daarbij werd één gedachte meerdere keren bevestigd: AI neemtons werk niet zomaar over. Het verandert vooral hoe we werken.

Of zoals Olivier het treffend samenvatte:

"We hebben ooit fysieke kracht uitbesteed aan machines. Nu doen we dat met cognitieve kracht. En ook dat zullen we leren gebruiken."

Wat blijft hangen

Side by Side gaf geen stappenplan. Geen “zo moet je het doen”.
Maar wel iets waardevollers: een gedeeld besef dat we middenin iets groots zitten en dat niemand het al helemaal doorheeft.

En misschien is dat net de juiste plek om te starten.

Erbij zijn de volgende keer?

Side by Side groeit. Niet alleen in aantal mensen, maarvooral in gesprekken.

Wil je de volgende editie niet missen?
Laat je gegevens achter en we houden je als eerste op de hoogte.

‍